Rapport ‘Geschikt voor de arbeidsmarkt’: streng stelsel voor arbeidsongeschiktheid werkt, maar niet goed genoeg

Het vergroten van de financiële verantwoordelijkheid van werkgevers is erg effectief geweest in het verkleinen van de instroom in de WIA. De instroom van nieuwe zieken is gedaald van 100.000 in 2000 naar ongeveer 40.000 nu. Toch zijn er nog wel verbeteringen in het stelsel nodig concluderen topambtenaren in een interdepartementaal beleidsonderzoek.

Nederland telt 550.000 zieken die in de WAO of de WIA zitten: dat is 6% van de beroepsbevolking. De verwachting is dat dit percentage de komende jaren stabiel blijft. Een nieuw kabinet kan volgens de onderzoekers nog veel winnen als de toegang tot een arbeidsongeschiktheidsregeling verder wordt bemoeilijkt. Zo hebben werknemers vaak weinig financieel belang om zo snel mogelijk weer aan het werk te gaan. Vaak krijgen zij minstens een jaar hun loon voor de volle 100% doorbetaald.

Loondoorbetaling beperken

Werkgevers hebben daarentegen wel een grote financiële pikkel om zich in te spannen voor de re-integratie van hun zieke personeel. Het is volgens de onderzoekers dan ook de vraag of de balans tussen bedrijven en werknemers ‘wel optimaal is vormgeven’ en of de loonaanvulling van 100% niet moet worden beperkt. Bovendien leidt dit systeem tot risicoselectie bij het aannemen of ontslaan van personeel met (mogelijke) gezondheidsproblemen.

Flexwerkers vaker ziek

Flexwerkers worden vaker arbeidsongeschikt dan werknemers met een vaste baan. Meer dan de helft van de mensen met een arbeidsongeschiktheidsuitkering is flexwerker. Er zijn ruim anderhalf miljoen flexwerkers in Nederland en zo’n 7 miljoen werknemers met een vast contract.

Voor flexwerkers is het niet aantrekkelijk om weer aan de slag te gaan nadat ze in de Ziektewet hebben gezeten. Jezelf beter melden heeft voor hen een negatieve financiële consequentie omdat ze dan hun recht op arbeidskorting verliezen.

Ontbreken loonkostensubsidies

De werkhervatting van arbeidsongeschikten die al wél in de WIA zijn beland zou ook verbeterd kunnen worden. Zo krijgen werknemers die voor 80% tot 100% zijn afgekeurd nauwelijks hulp bij re-integratie, terwijl ongeveer 70% van deze groep wel degelijk (gedeeltelijk) kan werken. Voor hen zijn echter geen loonkostensubsidies en andere instrumenten beschikbaar die arbeidsgehandicapten in regelingen als de Participatiewet wel hebben.

Werken pakt voor deze groep ook nadelig uit door de verrekening van het loon met de uitkering. Veel arbeidsongeschikten durven bovendien niet te gaan werken uit angst dat zij dit toch niet kunnen volhouden. Zij verliezen dan hun WIA-rechten. De onderzoekers adviseren het nieuwe kabinet dan ook te kijken naar een uitgebreidere terugvaloptie om zieken te stimuleren weer aan het werk te gaan.

Zelfs werknemers die voor minder dan 35% worden afgekeurd gaan relatief weinig weer aan de slag. Ook zij krijgen onvoldoende ondersteuning bij de werkhervatting. Volgens de onderzoekers zijn zij er mogelijk ook te veel op gericht alsnog in de WIA of Ziektewet te komen. Zij zouden hun baankansen te laag inschatten.

Uitgebreide no-riskpolis

De onderzoekers adviseren de re-integratieverplichtingen in de WIA aan te scherpen. Zo zouden uitkeringsgerechtigden meer hun best moeten doen de Nederlandse taal en basale computervaardigheden te leren. Ook kan de keuring voor de WIA worden aangescherpt. Om bedrijven te stimuleren ziek personeel vanuit een uitkering in te huren, kan de zogeheten ‘no-riskpolis’ fors worden uitgebreid. Werkgevers hoeven dan niet het loon door te betalen als de WGA’er toch uitvalt. Ook kunnen ze gedurende drie maanden ‘vervangingscompensatie’ voor zieken krijgen.

·         Zie ook: interdepartementaal beleidsonderzoek ‘Geschikt voor de arbeidsmarkt

Baken5 logobol
Login
OnVia
Volg ons
Contact

Wij zijn op werkdagen bereikbaar van 09.00 tot 17.00 uur

Adres

Wilhelminalaan 1G,
1441 EK Purmerend

Telefoon

0299 - 371720

E-mailadres

info@baken5.nl

Financieel

Bank: NL04 RABO 0137841833
KvK nr.: 37141938
BTW nr.: 8194.68.162.B.01